Gisteren heb ik tot diep in de nacht doorgelezen in 'Little Girl Blue' het boek van Randy Schmidt over het leven van Karen Carpenter, frontvrouw en drummer van The Carpenters. Mijn moeder is een grote fan van het duo, bestaande uit broer Richard en zus Karen Carpenter en hun entourage. In mijn kindertijd stonden de CD's van The Carpenters bijna altijd op, net zoals overigens de Jethro Tull CD's van mijn vader.
Als kind luisterde ik vaak naar beiden, en er zit veel nostalgie voor me verbonden aan hun muziek. Pas nu ik ouder ben begin ik pas echt goed naar de muziek te luisteren. De melancholische stem van Karen, die prachtige liefdesliederen zingt, maar eigenlijk nooit de liefde vond die ze zocht, en de reden voor die melancholie begint pas nu echt bij me door te dringen. Bij het luisteren van het nummer 'Now' - later las ik in Randy's boek dat dit het laatste nummer is dat Karen ooit heeft opgenomen - gaf me een brok in mijn keel. Met haar geschiedenis in mijn achterhoofd is de pijn in haar stem subtiel merkbaar. De songtekst van 'Now' is eigenlijk heel positief, een prachtige belofte, maar er zit een ondertoon in die van verdriet spreekt. Opgenomen na Karen's mislukte huwelijk met profiteur Tom Burris, is het in de opname haast merkbaar hoe ze haar wensen in rook heeft zien opgaan.
Karen komt uit een hardwerkend gezin, met een joviale vader en een vrij strenge, gedreven moeder. Haar moeder was dol op haar oudste, Richard, die de musicale belofte van de familie was. Hemel en aarde werden bewogen om Richard de kansen te geven waar hij als talentvolle pianist, componist en zanger van droomde. De familie verhuisde van Connecticut's New Haven naar Downey, Los Angeles, zodat Richard betere kansen kreeg om in het bruisende LA carrière te maken. Zijn zusje Karen, ietwat mollig en met name een 'tomboy' was niet blij met de verhuizing, ze moest haar vriendjes en vriendinnetjes achter laten om in Downey een nieuw begin te maken.
De twee storten zich in Downey beiden op de muziek. Het verbaasde haar familie en vrienden dat Karen een voorliefde voor de drums ontwikkelde. Door in een aantal bandjes te spelen en verschillende optredens te doen, gingen broer en zus steeds meer samen optreden. Toen Karen's prachtige stem ontdekt werd, nam hun carrière een vogelvlucht. Een enthousiaste kennis zorgde dat een demo van hun nummers bij platenmaatschappij A&M terecht kwam. Toen ging het balletje echt rollen en produceerden ze hun eerste hit, The Beatles cover 'Ticket to Ride.' '(They Want To Be) Close To You' werd het duo's eerste nummer 1 hit. Daarop volgden nog veel meer hits die tot op de dag van vandaag op de radio te horen zijn.
Ook al werden ze vaak gezien als 'too clean' en hadden ze volgens de critici een te hoog 'ideaal schoonzoon/dochter gehalte' sloeg hun muziek enorm aan. Gouden platen, nummer één hits, op bezoek bij de president van Amerika... Het leek allemaal zo voorspoedig te gaan met het duo, maar achter de schermen was de situatie een stuk pijnlijker, iets wat Randy heel eerlijk in zijn boeken uit de doeken doet.
Achter de schermen werden alle bewegingen van het duo in de gaten gehouden door zowel ouders als de platenmaatschappij. De familie Carpenter was een verstikkende familie. Hoewel vader Harold joviaal en vrolijk was, bleef haar moeder kil en hardvochtig. Haar moeder, die dwangmatige trekjes bezat, kon haar twee talentvolle kinderen niet loslaten en bemoeide zich overal mee. De titels van de albums, hun relaties, de kleren die ze aanhadden... Zelfs op haar 29e was het voor Karen nog steeds moeilijk haar ouderlijke huis te verlaten en de meningen van haar ouders, met name haar moeder, opzij te schuiven.
Haar moeder werd zelfs hysterisch toen een vriendin van Karen voorzichtig voor Karen, omdat ze het zelf niet durfde, probeerde mee te delen dat Karen op zichzelf wilde gaan wonen. Als het op het gebied van relaties aankwam was de controle helemaal hardvochtig, en ook Karen en Richard oordeelden keihard over elkaars partnerkeuze als die de ander niet beviel. Karen idoliseerde haar broer, en zijn mening was ontzettend belangrijk voor haar. Richard heeft zelf ook een relatie verbroken omdat zijn zus de verbinding verafschuwde. De zoektocht naar liefde en erkenning loopt als een rode draad door het leven van Karen. Ze ontbeerde felbegeerde liefde van haar moeder, die haar moeder voor Richard bewaarde. Richard was de ster, en ergens wilde de familie nooit helemaal geloven dat de aandacht allemaal om Karen en haar stem was gaan draaien.
Het was haar gouden stem die de fans in vervoering bracht, tezamen met Richards geweldige composities. Het duo was gezamenlijk ontzettend succesvol, maar in de familie bleef Richard de ster. Karen had nauwelijks controle over haar leven en haar eigen gedrevenheid en perfectionisme maakten het nog moeilijker voor haar om eruit los te breken en zelfstandig te worden. Zowel Karen als Richard kregen persoonlijke moeilijkheden; Richard raakte verslaafd aan slaappillen (quaaludes) en Karen begon verschijnselen van anorexia nervosa te vertonen.
Karen was vroeger ietwat mollig, maar nooit dik. De wens van het publiek dat ze achter haar geliefde drums vandaan zou komen en haar positie als zangeres op het podium zou innemen, heeft haar ontzettend zelfbewust en onzeker gemaakt. Hoewel ze pittig en grappig was, had het opgeven van de veilige - en geliefde - plek achter haar drums, een daling van haar zelfvertrouwen tot gevolg. Naast een veilige plek was drummen haar passie, en ze was er ook verdraaide goed in. Er waren nauwelijks vrouwelijke drummers in die tijd, laat staan dat ze ook nog eens geweldig kunnen zingen terwijl ze drummen (wat een hele prestatie is!). Toch verzocht het publiek, en daardoor haar band, haar broer en de platenmaatschappij dat ze 'up front' zou komen.
De combinatie van in de spotlight staan, reacties over haar gewicht, haar eigen onzekerheid, de problemen thuis, de relatie met haar moeder en de enorme druk van het toeren en altijd omringt zijn met mensen, hebben waarschijnlijk al de eerste aanleiding gevormd voor anorexia nervosa. Op het moment dat Richard opgenomen werd om van zijn verslaving aan slaappillen af te komen, wilde Karen een solo album gaan opnemen, voor haar met name een manier om zelfstandig te worden. Richard was het er niet mee eens maar kon niet veel doen vanuit zijn ziektebed en gedoogde haar beslissing.
Uiteindelijk heeft Karen haar eigen album succesvol afgemaakt., met behulp van producer Phil Ramone die Karen hierdoor voorzichtig heeft proberen te bewegen om zelfstandiger te maken. Deze CD was haar icoon voor zelfstandigheid, iets wat ze helemaal zelf gedaan had en trots op kon zijn. De nummers - zoals 'Remember When Loving Took Al Night' en 'Make Believe It's Your First Time' waren ietwat meer seksueel getint dan de doorsnee 'veilige' Carpenters nummers, en vormden een soort 'coming of age' voor Karen. Vrienden en kennissen waren trots op haar en blij met haar zelfstandige keuzes. Haar familie en haar platenmaatschappij A&M waren echter bedroevend meedogeloos: de plaat was in hun ogen (en oren) niet goed genoeg - ze vielen met name om de seksueel getinte teksten die in hun ogen niet bij het Carpenter imago zouden passen - en de timing om de CD nu uit te brengen zou daarbij verkeerd zijn. De CD werd 'op de plank gelegd' om te starten met een nieuw The Carpenters album. Karen's solo album zou uiteindelijk pas het licht zien na Karen's dood.
Deze 'mislukking' en de ontvangen kritiek van de mensen die het meest liefhad waren desastreus voor Karen. Ze zette de pijnlijke situatie uit haar hoofd en richtte zich op haar wens: gewoon trouwen en kinderen krijgen. Dat was één van haar grootste dromen, ze was dan ook dol op kinderen en had zoveel liefde te geven, ze snakte naar een lieve echtgenoot. Natuurlijk zou ze muziek blijven maken met The Carpenters, maar ze wilde gewoon mama zijn, een echtgenoot; huisje boompje beestje. Haar relaties in het verleden bleken niet bestendig. Eén ervan is zelfs afgeblazen door familie en de platenmaatschappij, zonder dat Karen en de man in kwestie daarvan op de hoogte waren. Haar relaties werden bemoeilijkt door haar sterrenstatus, de controlerende en manipulerende familie en haar eigen onzekerheid. Het hielp niet mee dat de perfectionistische Karen zelf een enorme lijst bijhield waar haar aanstaande aan zou moeten kunnen voldoen.
Het noodlot wil dat ze als uiteindelijke een foute man kiest als ideale partner. Thomas James Burris zat midden in een scheiding toen ze door een vriendin aan hem werd voorgesteld. Hij was knap, grappig en, zo leek het, heel rijk, zodat Karen niet bang hoefde te zijn dat de relatie scheef zou groeien door haar eigen fortuin. Voor haar leek het alsof Tom en zij uit dezelfde wereld kwamen en dezelfde financiële mogelijkheden hadden, waardoor hij voldeed aan een van de eisen op haar lijstje.
Tom was een charismatische man die wist hoe hij zich populair kon maken, veel vrienden van haar waren blij voor Karen en zelfs de familie sloot hem al gauw in de armen, mede doordat hij feilloos wist hoe een goede entree te maken. Alles leek een droom te zijn die eindelijk uitkwam, alles leek te kloppen. Helaas kwam aan de droom een bitter einde. Tom begon allerhande spullen te kopen, huizen, auto's, en vroeg Karen om geld. Bij vrienden begonnen alarmbellen te rinkelen, helemaal toen Tom haar naar 2 maanden daten (!) ten huwelijk vroeg. Hij leek enorme haast te hebben. De verliefde Karen, na de teleurstelling van haar solo CD, wentelde zich in het geluk en voor kon het allemaal niet snel genoeg gaan. Ze sloeg de goedbedoelde waarschuwingen van haar vrienden en vriendinnen dan ook in de wind.
In die tijd was Karen al enorm afgevallen, gebruikte laxeermiddelen en at weinig. De liefde maakte dat ze weer opleefde, Tom beloofde met haar een gezin te starten en haar diepste wens te vervullen: moeder worden. Op de vooravond van haar droomhuwelijk, waar beroemde gasten als haar vriendin Olivia Newton John heen zouden komen, deelde Tom haar pas mee dat hij gesteriliseerd was. Hij had tegen haar gelogen, en haar droom om kinderen te krijgen, zelfs al zou Tom de ingrijp ongedaan proberen te laten maken, ging in rook op. Het was het einde van de relatie voor Karen, Tom had geloven over iets dat zo belangrijk voor haar was, dat ze geen vertrouwen meer had in hem en het komende huwelijk.
Haar vriendinnen stonden achter haar besluit om het huwelijk te annuleren en steunden haar. Haar moeder vond echter dat het huwelijk afblazen geen optie was. Er kwamen, volgens haar, zoveel belangrijke mensen, en de organisatie had al zoveel geld gekost, dat ze nu maar door moest gaan. Haar moeder vertelde haar iets in de trend van 'wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten.' En dat is precies wat Karen deed, al zou je zeggen dat ze al vaak zat haar billen gebrand had door het 'pleasen' van anderen. Wederom doet ze wat haar moeder zegt. Ze lacht een gemaakte lach op haar trouwerij en maakt er het beste van, maar eigenlijk was het allemaal een show. Terwijl ze naar het altaar liep wist ze dat haar droom voorbij was.
Toen Tom tijdens de plechtigheid zelfs de priester belachelijk begon te maken was de farche compleet. Pogingen om het huwelijk nog te redden faalden. Tom wees de onzekere en verdrietige Karen af, en maakte rottige opmerkingen over haar broze gestel. Ze zou 'een zak botten zijn' volgens hem en hij weigerde affectie voor haar te tonen. Ook ontdekte Karen dat alle cadeaus die hij haar gegeven had, een nieuwe auto en zelfs haar trouwring, allemaal niet afbetaald waren. De rekeningen gingen naar Karen en Tom waagde het meerdere malen om zijn hand bij haar op te houden voor meer geld. Tom's bedrog, zijn afwijzingen en zijn harde woorden bleken de druppel voor Karen's broze zelfbeeld.
Op de valreep erkende ze haar ziekte, verliet Tom en ging naar New York voor behandeling van anorexia nervosa bij Steven Levenkron, een zelfbenoemde specialist in de ziekte, waarvan toentertijd nog bitter weinig bekend was. Ondanks de therapie bleef ze veel sporten door hard te lopen en te wandelen. De laxeermiddelen moest ze laten staan, dus besloot ze een middel (ipecac syrup) te gebruiken dat gebruikt wordt om over te kunnen geven, bij voorbeeld in het geval van vergiftiging. Wat Karen niet wist, is dat herhaaldelijk gebruik van het middel, wat in principe gifitg is, langzaam het hartweefsel verteerd.
Levenkron's therapie had weinig effect. Karen wilde zich niet laten opnemen in een kliniek, waar ze onder behandeling zou komen, maar kon in haar vrije tijd haar destructieve gedrag die bij de ziekte hoort, volhouden. Ze werd in het ziekenhuis opgenomen toen ze hartritme stoornissen kreeg en last van duizelingen had. Door sondevoeding kwam ze snel wat kilo's aan, mogelijk te snel voor haar kwetsbare hart. Richard en haar ouders probeerden nog op haar in te praten. Twee weken voor haar dood zei Richard het volgende;
'Karen was hot as hell at me for even questioning how she looked. And I told her 'the only reason I'm bringing all of this up, and talking to people...is because I'm concerned and because I love you.' And am I glad I said that because within weeks, that was that. She was dead.'
Op 4 februari 1983, een krappe maand voor haar 33e verjaardag, werd Karen, naakt en met haar gezicht naar beneden, op de grond van haar klerenkast in haar ouderlijkhuis aangetroffen door haar moeder. De paramedici en het ziekenhuis konden niets meer doen. Haar hart had het begeven, vergiftigd door de ipecac en de destructieve gevolgen van anorexia nervosa. Ze zou op die dag de papieren voor haar scheiding met Tom tekenen. Haar ouders waren ontroostbaar, Richard kon het eerst simpelweg niet geloven. Veel vrienden van Karen hoorden het nieuws op de radio voordat ze bereikt konden worden. Vriendin Frenda zei dat ze bijna tegen een boom aanreed van de schrik toen het nieuws uit haar autoradio schalde. Ook Olivia Newton-John hoorde het nieuws op de radio, onderweg naar een onbekende voor een zakelijke lunch. Ze barstte in huilen uit bij de vreemde, zo overrompeld van het nieuws van haar vriendin dat haar via de radio moest bereiken. Iedereen wist dat het slecht met Karen ging, maar niemand had verwacht dat ze het niet zou overleven.
Haar strijd met anorexia nervosa heeft onderzoek naar de ziekte, die toen vaker de kop op stak bij beroemdheden, bespoedigd. Over psychische aandoeningen als anorexia nervosa en boulimia was toen nog vrij weinig bekend. Als Karen nu geleefd had, was ze waarschijnlijk succesvol behandeld en had ze nog geleefd. Toch blijft 'size zero' voor veel beroemdheden en jonge meiden een fascinatie, zoals dit artikel laat zien, waar Nicole Richie's uiterlijk vergeleken wordt met Karen.
Wat het verhaal van Karen met name zo triest maakt, is dat ze beroemd is geworden om haar prachtige liefdesliederen, maar zelf tot haar dood verstoken is geweest van de liefde waar ze zo naargeestig naar op zoek was. Als persoon was ze nog zo jong en naïef, ze heeft nooit echt haar eigen leven kunnen leiden. Toch is haar stem zo volwassen en bevat zoveel diepgang, zelfs al op jonge leeftijd.
Het boek van Randy geeft in detail weer hoe haar leven verlopen is. Eerdere boeken en verfilmingen konden op censuur rekenen vanuit de familie, waar Randy's boek vrijuit geschreven kon worden. Hij interviewde vrienden van het stel en gebruikte de eerdere boeken om een zo authentiek mogelijk beeld te schetsen van haar leven. Eerder heb ik het boek van Ray Coleman, ook in het bezit van mijn moeder, proberen te lezen, maar kwam daar niet doorheen. Het was vooral een opsomming wat het stel allemaal gedaan heeft en ging maar kort in op de emotionele kant van het verhaal. Ray had door de censuur van de familie waarschijnlijk ook weinig op kunnen schrijven over de onderliggende emoties. Ergens begrijp ik dat je als familie geen dingen naar buiten wilt brengen die zo intiem en persoonlijk zijn, woorden kunnen gauw verdraaid worden en mensen zoeken soms naar een 'schuldige.' Toch wilde de wereld begrijpen waarom Karen zichzelf dit aandeed, en bleven veel vragen open, waardoor Randy's boek een dankbare kijk in haar leven en dat van The Carpenters geeft.
Door Randy's boek te lezen heb ik het gevoel dat ik het echte verhaal nu heb kunnen leren kennen. Een biografie vertelt, naast het verhaal van eén of meerdere personen, daarbij ook veel over mensen an sich. Over het worstelen in het leven wat we allemaal doen. Het is een intieme kijk in het leven van iemand die, ondanks haar faam, of misschien wel mede dankzij haar faam, net zo worstelt met het leven als ieder ander.
Een film over het duo die wel onder goedkeuring van de familie is gemaakt is 'The Karen Carpenter Story', met Cynthia Gibb als Karen, nu geheel te zien op YouTube in gedeelten. Ondanks dat de familie veel uit de film weg heeft laten snijden, heeft de regisseur tussen de regels door toch op een heldere manier de pijnpunten onder de aandacht kunnen brengen. Deze film en het boek van Randy zijn een aanrader als je affiniteit hebt met The Carpenters en/of gewoonweg graag een mooie biografie van een muziekantenstel wilt lezen. at dit verhaal voor mij zo bijzonder maakt is allereerst door mijn jeugdherinneringen, waar The Carpenters een grote rol in hebben gespeeld. Hun kerstcd was en is voor mij nog steeds onmisbaar rond Kersttijd. Ook vriendinnen die me kennen sinds de basisschool bewaren goede herinneringen aan The Carpenters, omdat het altijd opstond in ons huis en ik het als kind ook veel luisterde als ze bij mij op bezoek waren.
Het verhaal achter de muziek uit mijn kindertijd is daardoor nog meer dierbaar voor me en het doet me verdriet dat de voor mij nostalgische muziek eigenlijk een hele droevige ondertoon bevat. Het blijft wrang dat waarschijnlijk juist Karen's emoties, haar eigen zoektocht naar liefde en acceptatie, haar stem de diepgang gegeven heeft die je met name terughoort op haar meer melancholische nummers. Op haar graf staat de volgende inscriptie: A star on earth, a star in heaven.
PS: Een leuk feitje is dat Karen naar dezelfde High School in Downey ging als James Hetfield, zanger van Metallica, ook één van mijn favoriete bands. In 1999 bezochten mijn familie en ik voor de tweede keer Amerika, onder andere zodat mijn moeder een Carpenters Convention in Downey bij kon wonen. Ik ging als 14-jarige met haar mee naar de bijeenkomst. Richard was op een gegeven moment ook aanwezig, en ik weet nog dat een fan aan mij vroeg om een foto van haar en 'Rich' te maken. Ik was zo zenuwachtig dat ik het knopje niet kon vinden en Richard me aanwijzingen gaf om het toestel te bedienen. Erg bijzonder om dat mee gemaakt te hebben. Mijn moeder bezocht het graf van Karen en heeft mooie momenten beleefd met haar mede fans die ze via internet kende. Na afloop van de bijeenkomst haalden we een gehuurde camper op en hebben een toer door de Westkust gemaakt.
Als kind luisterde ik vaak naar beiden, en er zit veel nostalgie voor me verbonden aan hun muziek. Pas nu ik ouder ben begin ik pas echt goed naar de muziek te luisteren. De melancholische stem van Karen, die prachtige liefdesliederen zingt, maar eigenlijk nooit de liefde vond die ze zocht, en de reden voor die melancholie begint pas nu echt bij me door te dringen. Bij het luisteren van het nummer 'Now' - later las ik in Randy's boek dat dit het laatste nummer is dat Karen ooit heeft opgenomen - gaf me een brok in mijn keel. Met haar geschiedenis in mijn achterhoofd is de pijn in haar stem subtiel merkbaar. De songtekst van 'Now' is eigenlijk heel positief, een prachtige belofte, maar er zit een ondertoon in die van verdriet spreekt. Opgenomen na Karen's mislukte huwelijk met profiteur Tom Burris, is het in de opname haast merkbaar hoe ze haar wensen in rook heeft zien opgaan.
Karen komt uit een hardwerkend gezin, met een joviale vader en een vrij strenge, gedreven moeder. Haar moeder was dol op haar oudste, Richard, die de musicale belofte van de familie was. Hemel en aarde werden bewogen om Richard de kansen te geven waar hij als talentvolle pianist, componist en zanger van droomde. De familie verhuisde van Connecticut's New Haven naar Downey, Los Angeles, zodat Richard betere kansen kreeg om in het bruisende LA carrière te maken. Zijn zusje Karen, ietwat mollig en met name een 'tomboy' was niet blij met de verhuizing, ze moest haar vriendjes en vriendinnetjes achter laten om in Downey een nieuw begin te maken.
De twee storten zich in Downey beiden op de muziek. Het verbaasde haar familie en vrienden dat Karen een voorliefde voor de drums ontwikkelde. Door in een aantal bandjes te spelen en verschillende optredens te doen, gingen broer en zus steeds meer samen optreden. Toen Karen's prachtige stem ontdekt werd, nam hun carrière een vogelvlucht. Een enthousiaste kennis zorgde dat een demo van hun nummers bij platenmaatschappij A&M terecht kwam. Toen ging het balletje echt rollen en produceerden ze hun eerste hit, The Beatles cover 'Ticket to Ride.' '(They Want To Be) Close To You' werd het duo's eerste nummer 1 hit. Daarop volgden nog veel meer hits die tot op de dag van vandaag op de radio te horen zijn.
Ook al werden ze vaak gezien als 'too clean' en hadden ze volgens de critici een te hoog 'ideaal schoonzoon/dochter gehalte' sloeg hun muziek enorm aan. Gouden platen, nummer één hits, op bezoek bij de president van Amerika... Het leek allemaal zo voorspoedig te gaan met het duo, maar achter de schermen was de situatie een stuk pijnlijker, iets wat Randy heel eerlijk in zijn boeken uit de doeken doet.
Achter de schermen werden alle bewegingen van het duo in de gaten gehouden door zowel ouders als de platenmaatschappij. De familie Carpenter was een verstikkende familie. Hoewel vader Harold joviaal en vrolijk was, bleef haar moeder kil en hardvochtig. Haar moeder, die dwangmatige trekjes bezat, kon haar twee talentvolle kinderen niet loslaten en bemoeide zich overal mee. De titels van de albums, hun relaties, de kleren die ze aanhadden... Zelfs op haar 29e was het voor Karen nog steeds moeilijk haar ouderlijke huis te verlaten en de meningen van haar ouders, met name haar moeder, opzij te schuiven.
Haar moeder werd zelfs hysterisch toen een vriendin van Karen voorzichtig voor Karen, omdat ze het zelf niet durfde, probeerde mee te delen dat Karen op zichzelf wilde gaan wonen. Als het op het gebied van relaties aankwam was de controle helemaal hardvochtig, en ook Karen en Richard oordeelden keihard over elkaars partnerkeuze als die de ander niet beviel. Karen idoliseerde haar broer, en zijn mening was ontzettend belangrijk voor haar. Richard heeft zelf ook een relatie verbroken omdat zijn zus de verbinding verafschuwde. De zoektocht naar liefde en erkenning loopt als een rode draad door het leven van Karen. Ze ontbeerde felbegeerde liefde van haar moeder, die haar moeder voor Richard bewaarde. Richard was de ster, en ergens wilde de familie nooit helemaal geloven dat de aandacht allemaal om Karen en haar stem was gaan draaien.
Het was haar gouden stem die de fans in vervoering bracht, tezamen met Richards geweldige composities. Het duo was gezamenlijk ontzettend succesvol, maar in de familie bleef Richard de ster. Karen had nauwelijks controle over haar leven en haar eigen gedrevenheid en perfectionisme maakten het nog moeilijker voor haar om eruit los te breken en zelfstandig te worden. Zowel Karen als Richard kregen persoonlijke moeilijkheden; Richard raakte verslaafd aan slaappillen (quaaludes) en Karen begon verschijnselen van anorexia nervosa te vertonen.
Karen was vroeger ietwat mollig, maar nooit dik. De wens van het publiek dat ze achter haar geliefde drums vandaan zou komen en haar positie als zangeres op het podium zou innemen, heeft haar ontzettend zelfbewust en onzeker gemaakt. Hoewel ze pittig en grappig was, had het opgeven van de veilige - en geliefde - plek achter haar drums, een daling van haar zelfvertrouwen tot gevolg. Naast een veilige plek was drummen haar passie, en ze was er ook verdraaide goed in. Er waren nauwelijks vrouwelijke drummers in die tijd, laat staan dat ze ook nog eens geweldig kunnen zingen terwijl ze drummen (wat een hele prestatie is!). Toch verzocht het publiek, en daardoor haar band, haar broer en de platenmaatschappij dat ze 'up front' zou komen.
De combinatie van in de spotlight staan, reacties over haar gewicht, haar eigen onzekerheid, de problemen thuis, de relatie met haar moeder en de enorme druk van het toeren en altijd omringt zijn met mensen, hebben waarschijnlijk al de eerste aanleiding gevormd voor anorexia nervosa. Op het moment dat Richard opgenomen werd om van zijn verslaving aan slaappillen af te komen, wilde Karen een solo album gaan opnemen, voor haar met name een manier om zelfstandig te worden. Richard was het er niet mee eens maar kon niet veel doen vanuit zijn ziektebed en gedoogde haar beslissing.
Uiteindelijk heeft Karen haar eigen album succesvol afgemaakt., met behulp van producer Phil Ramone die Karen hierdoor voorzichtig heeft proberen te bewegen om zelfstandiger te maken. Deze CD was haar icoon voor zelfstandigheid, iets wat ze helemaal zelf gedaan had en trots op kon zijn. De nummers - zoals 'Remember When Loving Took Al Night' en 'Make Believe It's Your First Time' waren ietwat meer seksueel getint dan de doorsnee 'veilige' Carpenters nummers, en vormden een soort 'coming of age' voor Karen. Vrienden en kennissen waren trots op haar en blij met haar zelfstandige keuzes. Haar familie en haar platenmaatschappij A&M waren echter bedroevend meedogeloos: de plaat was in hun ogen (en oren) niet goed genoeg - ze vielen met name om de seksueel getinte teksten die in hun ogen niet bij het Carpenter imago zouden passen - en de timing om de CD nu uit te brengen zou daarbij verkeerd zijn. De CD werd 'op de plank gelegd' om te starten met een nieuw The Carpenters album. Karen's solo album zou uiteindelijk pas het licht zien na Karen's dood.
Deze 'mislukking' en de ontvangen kritiek van de mensen die het meest liefhad waren desastreus voor Karen. Ze zette de pijnlijke situatie uit haar hoofd en richtte zich op haar wens: gewoon trouwen en kinderen krijgen. Dat was één van haar grootste dromen, ze was dan ook dol op kinderen en had zoveel liefde te geven, ze snakte naar een lieve echtgenoot. Natuurlijk zou ze muziek blijven maken met The Carpenters, maar ze wilde gewoon mama zijn, een echtgenoot; huisje boompje beestje. Haar relaties in het verleden bleken niet bestendig. Eén ervan is zelfs afgeblazen door familie en de platenmaatschappij, zonder dat Karen en de man in kwestie daarvan op de hoogte waren. Haar relaties werden bemoeilijkt door haar sterrenstatus, de controlerende en manipulerende familie en haar eigen onzekerheid. Het hielp niet mee dat de perfectionistische Karen zelf een enorme lijst bijhield waar haar aanstaande aan zou moeten kunnen voldoen.
Het noodlot wil dat ze als uiteindelijke een foute man kiest als ideale partner. Thomas James Burris zat midden in een scheiding toen ze door een vriendin aan hem werd voorgesteld. Hij was knap, grappig en, zo leek het, heel rijk, zodat Karen niet bang hoefde te zijn dat de relatie scheef zou groeien door haar eigen fortuin. Voor haar leek het alsof Tom en zij uit dezelfde wereld kwamen en dezelfde financiële mogelijkheden hadden, waardoor hij voldeed aan een van de eisen op haar lijstje.
Tom was een charismatische man die wist hoe hij zich populair kon maken, veel vrienden van haar waren blij voor Karen en zelfs de familie sloot hem al gauw in de armen, mede doordat hij feilloos wist hoe een goede entree te maken. Alles leek een droom te zijn die eindelijk uitkwam, alles leek te kloppen. Helaas kwam aan de droom een bitter einde. Tom begon allerhande spullen te kopen, huizen, auto's, en vroeg Karen om geld. Bij vrienden begonnen alarmbellen te rinkelen, helemaal toen Tom haar naar 2 maanden daten (!) ten huwelijk vroeg. Hij leek enorme haast te hebben. De verliefde Karen, na de teleurstelling van haar solo CD, wentelde zich in het geluk en voor kon het allemaal niet snel genoeg gaan. Ze sloeg de goedbedoelde waarschuwingen van haar vrienden en vriendinnen dan ook in de wind.
In die tijd was Karen al enorm afgevallen, gebruikte laxeermiddelen en at weinig. De liefde maakte dat ze weer opleefde, Tom beloofde met haar een gezin te starten en haar diepste wens te vervullen: moeder worden. Op de vooravond van haar droomhuwelijk, waar beroemde gasten als haar vriendin Olivia Newton John heen zouden komen, deelde Tom haar pas mee dat hij gesteriliseerd was. Hij had tegen haar gelogen, en haar droom om kinderen te krijgen, zelfs al zou Tom de ingrijp ongedaan proberen te laten maken, ging in rook op. Het was het einde van de relatie voor Karen, Tom had geloven over iets dat zo belangrijk voor haar was, dat ze geen vertrouwen meer had in hem en het komende huwelijk.
Haar vriendinnen stonden achter haar besluit om het huwelijk te annuleren en steunden haar. Haar moeder vond echter dat het huwelijk afblazen geen optie was. Er kwamen, volgens haar, zoveel belangrijke mensen, en de organisatie had al zoveel geld gekost, dat ze nu maar door moest gaan. Haar moeder vertelde haar iets in de trend van 'wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten.' En dat is precies wat Karen deed, al zou je zeggen dat ze al vaak zat haar billen gebrand had door het 'pleasen' van anderen. Wederom doet ze wat haar moeder zegt. Ze lacht een gemaakte lach op haar trouwerij en maakt er het beste van, maar eigenlijk was het allemaal een show. Terwijl ze naar het altaar liep wist ze dat haar droom voorbij was.
Toen Tom tijdens de plechtigheid zelfs de priester belachelijk begon te maken was de farche compleet. Pogingen om het huwelijk nog te redden faalden. Tom wees de onzekere en verdrietige Karen af, en maakte rottige opmerkingen over haar broze gestel. Ze zou 'een zak botten zijn' volgens hem en hij weigerde affectie voor haar te tonen. Ook ontdekte Karen dat alle cadeaus die hij haar gegeven had, een nieuwe auto en zelfs haar trouwring, allemaal niet afbetaald waren. De rekeningen gingen naar Karen en Tom waagde het meerdere malen om zijn hand bij haar op te houden voor meer geld. Tom's bedrog, zijn afwijzingen en zijn harde woorden bleken de druppel voor Karen's broze zelfbeeld.
Op de valreep erkende ze haar ziekte, verliet Tom en ging naar New York voor behandeling van anorexia nervosa bij Steven Levenkron, een zelfbenoemde specialist in de ziekte, waarvan toentertijd nog bitter weinig bekend was. Ondanks de therapie bleef ze veel sporten door hard te lopen en te wandelen. De laxeermiddelen moest ze laten staan, dus besloot ze een middel (ipecac syrup) te gebruiken dat gebruikt wordt om over te kunnen geven, bij voorbeeld in het geval van vergiftiging. Wat Karen niet wist, is dat herhaaldelijk gebruik van het middel, wat in principe gifitg is, langzaam het hartweefsel verteerd.
Levenkron's therapie had weinig effect. Karen wilde zich niet laten opnemen in een kliniek, waar ze onder behandeling zou komen, maar kon in haar vrije tijd haar destructieve gedrag die bij de ziekte hoort, volhouden. Ze werd in het ziekenhuis opgenomen toen ze hartritme stoornissen kreeg en last van duizelingen had. Door sondevoeding kwam ze snel wat kilo's aan, mogelijk te snel voor haar kwetsbare hart. Richard en haar ouders probeerden nog op haar in te praten. Twee weken voor haar dood zei Richard het volgende;
'Karen was hot as hell at me for even questioning how she looked. And I told her 'the only reason I'm bringing all of this up, and talking to people...is because I'm concerned and because I love you.' And am I glad I said that because within weeks, that was that. She was dead.'
Op 4 februari 1983, een krappe maand voor haar 33e verjaardag, werd Karen, naakt en met haar gezicht naar beneden, op de grond van haar klerenkast in haar ouderlijkhuis aangetroffen door haar moeder. De paramedici en het ziekenhuis konden niets meer doen. Haar hart had het begeven, vergiftigd door de ipecac en de destructieve gevolgen van anorexia nervosa. Ze zou op die dag de papieren voor haar scheiding met Tom tekenen. Haar ouders waren ontroostbaar, Richard kon het eerst simpelweg niet geloven. Veel vrienden van Karen hoorden het nieuws op de radio voordat ze bereikt konden worden. Vriendin Frenda zei dat ze bijna tegen een boom aanreed van de schrik toen het nieuws uit haar autoradio schalde. Ook Olivia Newton-John hoorde het nieuws op de radio, onderweg naar een onbekende voor een zakelijke lunch. Ze barstte in huilen uit bij de vreemde, zo overrompeld van het nieuws van haar vriendin dat haar via de radio moest bereiken. Iedereen wist dat het slecht met Karen ging, maar niemand had verwacht dat ze het niet zou overleven.
Haar strijd met anorexia nervosa heeft onderzoek naar de ziekte, die toen vaker de kop op stak bij beroemdheden, bespoedigd. Over psychische aandoeningen als anorexia nervosa en boulimia was toen nog vrij weinig bekend. Als Karen nu geleefd had, was ze waarschijnlijk succesvol behandeld en had ze nog geleefd. Toch blijft 'size zero' voor veel beroemdheden en jonge meiden een fascinatie, zoals dit artikel laat zien, waar Nicole Richie's uiterlijk vergeleken wordt met Karen.
Wat het verhaal van Karen met name zo triest maakt, is dat ze beroemd is geworden om haar prachtige liefdesliederen, maar zelf tot haar dood verstoken is geweest van de liefde waar ze zo naargeestig naar op zoek was. Als persoon was ze nog zo jong en naïef, ze heeft nooit echt haar eigen leven kunnen leiden. Toch is haar stem zo volwassen en bevat zoveel diepgang, zelfs al op jonge leeftijd.
Het boek van Randy geeft in detail weer hoe haar leven verlopen is. Eerdere boeken en verfilmingen konden op censuur rekenen vanuit de familie, waar Randy's boek vrijuit geschreven kon worden. Hij interviewde vrienden van het stel en gebruikte de eerdere boeken om een zo authentiek mogelijk beeld te schetsen van haar leven. Eerder heb ik het boek van Ray Coleman, ook in het bezit van mijn moeder, proberen te lezen, maar kwam daar niet doorheen. Het was vooral een opsomming wat het stel allemaal gedaan heeft en ging maar kort in op de emotionele kant van het verhaal. Ray had door de censuur van de familie waarschijnlijk ook weinig op kunnen schrijven over de onderliggende emoties. Ergens begrijp ik dat je als familie geen dingen naar buiten wilt brengen die zo intiem en persoonlijk zijn, woorden kunnen gauw verdraaid worden en mensen zoeken soms naar een 'schuldige.' Toch wilde de wereld begrijpen waarom Karen zichzelf dit aandeed, en bleven veel vragen open, waardoor Randy's boek een dankbare kijk in haar leven en dat van The Carpenters geeft.
Door Randy's boek te lezen heb ik het gevoel dat ik het echte verhaal nu heb kunnen leren kennen. Een biografie vertelt, naast het verhaal van eén of meerdere personen, daarbij ook veel over mensen an sich. Over het worstelen in het leven wat we allemaal doen. Het is een intieme kijk in het leven van iemand die, ondanks haar faam, of misschien wel mede dankzij haar faam, net zo worstelt met het leven als ieder ander.
Een film over het duo die wel onder goedkeuring van de familie is gemaakt is 'The Karen Carpenter Story', met Cynthia Gibb als Karen, nu geheel te zien op YouTube in gedeelten. Ondanks dat de familie veel uit de film weg heeft laten snijden, heeft de regisseur tussen de regels door toch op een heldere manier de pijnpunten onder de aandacht kunnen brengen. Deze film en het boek van Randy zijn een aanrader als je affiniteit hebt met The Carpenters en/of gewoonweg graag een mooie biografie van een muziekantenstel wilt lezen. at dit verhaal voor mij zo bijzonder maakt is allereerst door mijn jeugdherinneringen, waar The Carpenters een grote rol in hebben gespeeld. Hun kerstcd was en is voor mij nog steeds onmisbaar rond Kersttijd. Ook vriendinnen die me kennen sinds de basisschool bewaren goede herinneringen aan The Carpenters, omdat het altijd opstond in ons huis en ik het als kind ook veel luisterde als ze bij mij op bezoek waren.
Het verhaal achter de muziek uit mijn kindertijd is daardoor nog meer dierbaar voor me en het doet me verdriet dat de voor mij nostalgische muziek eigenlijk een hele droevige ondertoon bevat. Het blijft wrang dat waarschijnlijk juist Karen's emoties, haar eigen zoektocht naar liefde en acceptatie, haar stem de diepgang gegeven heeft die je met name terughoort op haar meer melancholische nummers. Op haar graf staat de volgende inscriptie: A star on earth, a star in heaven.
Het is spijtig dat deze ster niet langer op aarde heeft mogen stralen.
Het nummer 'Now', het laatste nummer opgenomen door Karen. De songtekst geeft weer hoe de haar droom had moeten eindigen: Karen met een happy ever after, die er helaas nooit kwam.
And now
All the fears that I had start to fade
I was always afraid love might forget me
Love might let me down
Then look who I found
And now, now
Now when I wake there's someone home
I'll never face the nights alone
You gave me the courage I need to win
To open my heart and to let you in
And I never really knew how until now
No, I never really knew how until now
All the fears that I had start to fade
I was always afraid love might forget me
Love might let me down
Then look who I found
And now, now
Now when I wake there's someone home
I'll never face the nights alone
You gave me the courage I need to win
To open my heart and to let you in
And I never really knew how until now
No, I never really knew how until now
PS: Een leuk feitje is dat Karen naar dezelfde High School in Downey ging als James Hetfield, zanger van Metallica, ook één van mijn favoriete bands. In 1999 bezochten mijn familie en ik voor de tweede keer Amerika, onder andere zodat mijn moeder een Carpenters Convention in Downey bij kon wonen. Ik ging als 14-jarige met haar mee naar de bijeenkomst. Richard was op een gegeven moment ook aanwezig, en ik weet nog dat een fan aan mij vroeg om een foto van haar en 'Rich' te maken. Ik was zo zenuwachtig dat ik het knopje niet kon vinden en Richard me aanwijzingen gaf om het toestel te bedienen. Erg bijzonder om dat mee gemaakt te hebben. Mijn moeder bezocht het graf van Karen en heeft mooie momenten beleefd met haar mede fans die ze via internet kende. Na afloop van de bijeenkomst haalden we een gehuurde camper op en hebben een toer door de Westkust gemaakt.
































