1. Stel jezelf en je collega's eens een tijdlang de vraag 'wat inspireert mij/jou/ons in het werk? Maak daar tijd voor aan het begin van je werkweek, -dag of aan het begin van een vergadering of project. De vraag en de aandacht ervoor is belangrijker dan het antwoord.

2. Maak jezelf tot beginpunt van jouw werk en van hoe jij wenst dat er met elkaar wordt omgegaan. Zie je omgeving eens een tijdje als een spiegel van wie jij bent en waar jij nu zit in jouw ontwikkeling. Die vergadercultuur waar je zo'n last van hebt, dat ben jij! Die baas die zo moeilijk doet? Dat ben jij! Geen ontvluchten aan...

3. Begin bij jezelf. Toon je gevoel waar iedereen om je heen afstandelijk doet. Beweeg mee waar iedereen om je heen zich verzet. Breng rust waar iedereen in de haastmodus zit.

4. Spreek je uit, steeds opnieuw, naar de persoon die het betreft. En breng de discipline op om niet meer te roddelen of te luisteren naar roddel van anderen. Spreek om contact te krijgen, niet om ergens vanaf te zijn en wees benieuwd naar wat de ander over je te zeggen heeft.

5. Zorg voor een tijd van rust en bezinning in je werkend bestaan. Ga een stuk wandelen met je broodje in plaats van door te ploeteren achter je pc. Even 'zijn' in plaats van 'doen'. Probeer soms ook even met collega's te zijn in plaats van direct doen of een agenda af te werken. (en een eigen tip, ga lunchen met inspirerende en krachtige collega's!)

Uit Happinez, gebaseerd op 'Het licht en de korenmaat; je ziel als werkgever'

'Wees een soulmate. En ga niet zitten wachten op mensen die je leven zin en inhoud moeten geven. Osho Rajneesh vertelt daarover een mooi verhaal;'

'Er was eens een jager die verdwaald raakte in de jungle. Drie dagen lang zwierf hij rond, angstig, hongerig en dorstig. Op de vierde dag ontdekte hij een man die onder een boom zat. Zijn vreugde was immens. Hij rende naar de man toe en ontarmde hem. De ander was ook dolgelukkig dat hij iemand had ontmoet, want hij was eveneens verdwaald en had al dagen hongerig en paniekerig rondgelopen. Maar toen de eerste opwinding bedaard was, keken ze elkaar aan en zeiden; 'Waarom zijn we eigenlijk zo blij? Nu zijn we samen verdwaald!.'

Val niet in de valkuil van de hoop dat er iemand zal komen die je zal redden, zegt Osho. Andere mensen zullen je nooit vervullen: de enige werkelijke vervulling komt vanuit jezelf.

Ik ben mijn naaste. Dat geldt voor iedere naaste, hoe anders ook dan ikzelf. Hoe saai ook, hoe afstotelijk misschien zelfs, hoe lastig het ook is om me in die persoon in te leven. En dat is het echte mysterie.

- Interview van Lisette Thooft in de nieuwste editie van Happinez

Vanochtend kwam ik lekker laat het bedje uitgerold. Heerlijk, voor het eerst in tijden hoef ik vandaag helemaal niets. Dus plofte ik lekker lui op de bank met een bakje koffie en zette mijn beeldbuisje aan. Ik viel in een documentaire over de kunstwereld. Wie de prijs van kunst bepaalt was de hoofdvraag van de docu. Dat ging met name om moderne kunst. Ik vraag me ook nog wel eens af waarom mensen miljoenen voor een Warhol neertellen, terwijl de techniek niet eens zo lastig is. Maar goed, dat is gewoon mijn mening.

En natuurlijk is het waarderen van kunst ook gebaseerd op meningen. Maar waar worden onze meningen op gebaseerd? Aanzien? Rijkdom? Als we een Warhol hebben kunnen kopen van 20 miljoen (want blijkbaar zijn dat de bedragen waar men o.a. over spreekt) dan zijn wij in ieder geval rijk genoeg om zoiets aan de muur te hangen. Maar of we dat echt mooi vinden... wordt wat wij mooi vinden ook niet constant veranderd door wat er om ons heen mooi gevonden wordt? Het wordt nu al een heerlijke brij in mijn hoofd om dit te proberen te begrijpen.

De man die de documentaire gemaakt heeft wilde erachter komen hoe die kunstwerken zo gigantisch duur zijn geworden en wat dat in stand houdt. Om een lange zoektocht (langs Murgabi en andere hoge kunstmieters) samen te vatten; een soort kartelafspraken tussen de grote veilingshuizen, de kunstenaars en hun beschermheren (en dames). De prijs kunstmatig (hé, dat is een leuke woordspeling) hoog te houden zodat kunst gewoonweg duur blijft. En daardoor niet alleen aanzien verwerft, maar ook een leuke duit in het zakje doet. De documentaire maker was er helemaal misselijk van geworden, en noemde het verschijnsel een zeepbel, die op een gegeven moment zal knappen.

De manier waarop deed me denken aan Securitisatie, waar de grote banken ook een gigantische misser mee geslagen hebben. Het (risicovol) securitiseren van geld en het beleggen zonder een te herleiden onderpand heeft er o.a. voor gezorgd dat onze economie is ingestort. De ironie wil dat ik als beheerder de applicatie Securitisatie onder mijn hoede heb. Maar dat gaat binnen onze bank volgens zeer strenge regels, en met vele checks om onderpanden van leningen en hypotheken na te kijken. Maar toch blijft het natuurlijk risicovol. Risico's zijn te berekenen, maar blijven uiteindelijk niet geheel voorspelbaar. Anders waren het geen risico's, maar gewoonweg gegevens of feiten.

De kunstmarkt schijnt, in mijn ogen, ongeveer hetzelfde te doen om aan geld te komen. Terwijl juist het waarderen van kunst iets is waar je eigenlijk nooit een prijskaartje aan kunt verbinden. Nu ik deze documentaire gezien heb ben ik ook erg blij dat ik toentertijd niet op de Hogeschool van de Kunsten ben aangenomen. Dat er wordt gesoemeld met producten en cijfers, a lá, maar dat jouw smaak en besef van schoonheid gecorrupeerd wordt in zo'n wereld als die van de kunst? Daar bedank ik graag voor.

Het punt denk ik, wat ik nog toe wilde voegen, is dat we op een gegeven moment allemaal in 'the system' meedoen, omdat we niet van verandering houden. We creeëren een markt, en die moet zo blijven, want daar halen we voorspelbare winsten uit. Als die markt verandert, en dat doet ie, dan verandert onze wereld. En daar houden wij niet van als mensen. En hoe hard wij ook gillen dat we tegen de machine in willen (Rage Against the Machine?) we doen allemaal mee. Omdat we veiligheid willen. Zekerheid. Voorspelbaarheid. Daar kunnen we trends op trekken, extrapoleren naar een eindpunt. En waarom zijn we zo toekomst gericht? Zijn we zo bang voor onszelf, voor ons huidige moment?

Het antwoord is volmondig ja. En we zijn ook bang als we dingen anders doen, dat de maatschappij dat niet accepteert en op ons neerkijkt. Ons zal straffen, als kinderen die iets fout doen, terwijl ze nog druk bezig zijn met zichzelf en de wereld te begrijpen. Ik merk het zelf ook hoor, het is geen vinger naar alle mensen om me heen, er wijzen er spreekwoordelijk drie mijn eigen richting terug. Het komt terug in de strijd voor een nieuw huis. Huisje kopen? Andere baan straks? Toekomstplan? Carriére? Of toch tevreden zijn, geld sparen, de wereld over reizen en retraites doen, terwijl het systeem me vertelt dat ik eigenlijk 'niets opbouw' en niets 'investeer' en zo ook niets 'bereikt' heb?

Ja, er kwam een diepe filosofie in mijn hoofd op toen ik naar al die rijke mensen in de documentaire keek. Die kunstwerken kopen voor 77 miljoen (!!!) euro, dollar of ponden. My god. Waarom doen we dat? Soms kom ik van dit soort docu's weer in een schommel tussen hoop en vrees, een knagend gevoel van 'waar zijn we eigenlijk nou helemaal mee bezig?' Het enige wat dan helpt is gewoonweg een muziekje aanzetten, de was gaan doen, mijn huisje schoonmaken en boodschapjes doen. Je gewone eigen leven leiden. En een gezonde dosis schijt aan die luchtfietserij om ons heen hebben. Maar het herinnert me er wel aan om mijn ogen, oren en zintuigen op te houden, anders word ik er zo weer in meegesleurd.

Toen ik me opgaf voor de Kabbala lezing, kwam ik erachter dat lama Tsultrim Allione naar Nederland zou komen. Ik wilde haar graag ontmoeten, omdat zij zich met name bezighoudt met chöd beoefening. Alleen de entree voor één dag Tsultrim in Amsterdam bleek 100 euro. Dat vond ik wel een groot bedrag voor één dagje. Een vriend van me kwam op het idee om aan Ani Jinba te vragen of zij Tsultrim kende. En dat bleek zo te zijn. Al ruim 40 jaar! Zo kwam het uiteindelijk dat Ani voor mij aan Tsultrim zou vragen of ze tijd had voor een interview. Het vorige weekend heb ik de vrijdag en zaterdag in spanning gezeten of het door zou gaan. Tsultrim bleek, begrijpelijk, erg last te hebben van een jetlag (gevlogen vanaf Colorado) en had de energie niet voor een interview.

Op de maandag stonden de BOS en Happinez voor haar in de rij, en zou ze 4 interviews op die dag geven. Een interview met mij erbij zou veel te gorting worden. Op aandringen van Ani heeft Tsultrim me toen zelf nog geprobeert om me korting te geven op de lezing van zondag, alleen die berichtgeving bereikte me te laat. Toen ik vernam dat er dinsdagavond in Wageningen ook een lezing van haar zou zijn, heb ik alles op alles gezet om daarbij te kunnen zijn. En dat is gelukkig ook gelukt.

Zo zat ik gisteren in de trein richting Wageningen voor een lezing over 'Bevrijd je demonen' na het gelijknamige boek van Tsultrim. Gelukkig kwam ik de hele reis behulpzame mensen tegen, want ik had geen idee waar ik eruit moest, waar de bussen stonden en waar ik uit moest stappen. Samen met een andere bezoekster liep ik naar het KenKon centrum, een verlaten instituut, dat met wat Tibetaanse vlaggen en een leeshoekje opgefleurd was. Ondanks de poging was het alsnog een vrij troosteloos gebouw.

Maar dat mocht de pret niet bederven. Ik ging op de tweede rij zitten, maar werd door de vrouwen voor me gevraagd waarom ik niet pal vooraan, naast hun kwam te zitten. Dat laat ik me natuurlijk niet twee keer zeggen, en zo zat ik recht voor Tsultrim. Ik was veel te vroeg, en heb maar een beetje rondgelopen voor ik weer ben gaan zitten. Ik voelde haar eerder dan ik haar aan zag komen lopen. Een warme, mooie energie. Ze dankte ons voor onze komst en zei met ons de mantra of emptiness op 'om gate gate paragate parasamgate bodhi shava' om een beetje tot rust te komen. Daarna vertelde ze over de oorsprong van Chöd, haar eigen ervaring en de totstandkoming van haar eigen practise, en gingen we uiteindelijk zelf aan de slag met haar demonenwerk. Het was een krachtige workshop, met direct resultaat ;)

Toen Tsultrim de beoefening en lezing beëindigde, bleef ze nog even zitten. Ik schuifelde naar voren om haar te groeten en te vertellen dat ik die vriendin van Ani Jinba was die ze op de lijst had gezet, excuseerde me dat ik zondag niet had kunnen komen en dat ik het heel fijn vond om haar vanavond te ontmoeten. Het eerste wat ze me vroeg was hoe ik heette en of ik niet naar Tara Mandala in Colorado zou kunnen komen voor een summer retreat. Daar stond ik even van te kijken. Dat had ik niet verwacht. Gezien er meer mensen wat wilde vragen heb ik haar bedankt voor de uitnodiging en gezegd dat ik er zeker over na zal denken.

Eenmaal buiten liep ik met een jongen terug die ook bij de lezing gezeten had. Na wat verhalen uit gewisseld te hebben over onze ervaringen en, met name zijn, reizen, belanden we op het station Wageningen voor de terugreis. Ineens wees hij naar een plek achter me. Lama Tsultrim stond achter me, samen met haar man en een Nederlandse vrouw, volgens mij Annemieke. Zij gingen terug naar Amsterdam, en moesten dezelfde trein hebben. Al mijn moed bij elkaar gesprokkeld en ze achterna gelopen, om plaats te nemen in de coupé recht tegenover me. Ik raakte aan de praat met de man van Tsultrim, en ineens vroeg Annemieke me of ik ook niet net bij de lezing was geweest. Lama Tsultrim antwoorde heel rustig 'she's Ani Jinba's friend' alsof ze al die tijd al wist dat ik daar zat. Het was fantastisch om haar nog wat vragen te kunnen stellen. Zo vroeg ik haar wat ze vond van de positie van vrouwen in het boeddhisme, omdat er zo weinig vrouwelijke leraressen zijn.

Daar was ze het mee eens, ze vond het niet goed dat zoveel vrouwen niet als Tulku's (incarnaties) gezien worden, maar dat deze eer veelvuldig naar mannen gaat. Ze liet zich daarbij ook wat kritisch uit over Sogyal Rinpoche, iets waarvan ik nog niet weet of het waar is en ik nog graag persoonlijk wil onderzoeken. Ze vroeg weer aan me of ik naar Tara Mandala kwam deze zomer. Ik was een beetje verbouwereerd, ik wil een lama niet zomaar iets weigeren, maar zomaar beloven is ook niet handig. Dus zei ik dat ik het zeker ging overwegen en dat ik contact met haar mandala op zou nemen als ik zou komen. Ze vroeg expliciet nogmaals naar mijn naam, haha, als ik me opgeef zal ze ook zeker weten wie ik ben. Het idee is natuurlijk prachtig, ik ben dol op Amerika, en een maand in Colorado zou fantastisch zijn. Ook heb ik net een gesprek gehad met een collega over het nemen van een sabbatical binnen Rabobank (ja mevrouw wil er nu al eentje, terwijl ze net binnen is) en probeerde juist hem te overtuigen waarom hij de USA eens zou moeten zien. Toeval? Ik weet het niet. Lijkt me niet. Eerst maar eens goed laten bezinken.

In de bus terug kwam ik Cornelia (Zentrum) tegen, zij woont in de Bilt en ik in Bilthoven, waardoor we elkaar sporadisch in de bus tegenkomen, heel gezellig! Ik vind het zo'n heerlijke warme vrouw. Ik heb meteen mijn Tara Mandala dilemma eruit geflapt, en zij gaf me wat goede raad over hoe ik de keus zou kunnen afwegen. Voor nu laat ik het even rustig bezinken. Eerst eens zien wat het allemaal inhoudt, en wat ik zelf uiteindelijk wil. Want dat speelt natuurlijk ook mee. Niettemin vond ik het fantastisch dat, ondanks alle obstakels, ik alsnog mijn, weliswaar korte, interview met Tsultrim heb kunnen houden. Gewoon, onofficieel in de trein. Wonderlijk dat alles, uiteindelijk, dan toch weer op zijn plek valt.

"True strength can never be derived only from talent but from the courageous struggle with difficulties. Whoever overcomes, wins." ~Alfred Adler

Gisteren ben ik naar een cursus geweest die voor de Personeelsvereniging van Rabobank Nederland gegeven werd. Zij geven sporadisch cursussen en workshops met een spiritueel tintje. Deze avond was het thema 'Als vrouw in je kracht staan in een mannenomgeving'. Toen ik de aankondiging zag hangen op het prikbord, bekroop me eerlijk gezegd wel een soort twijfel. Daarheen gaan voelde net alsof ik dan toegaf dat ik dat niet kon, tussen al die mannen werken. Alsof ik daar de kracht niet voor zou hebben. Maar iets in mij zei dat het absoluut geen gek idee zou zijn. Het gebeurt nog vaak genoeg dat ik denk, had ik dit niet anders aan moeten pakken? En stop een kerel maar eens tussen alleen maar vrouwen. Dan zou hij ook wel willen een cursusje willen gebruiken. In het geniep maakte ik snel een printje en gaf me op voor zowel de Personeelsvereniging als voor de lezing.

Op het werk merk ik dat ik soms in een soort vrouwelijke modus schiet, maar ook dikwijls in een meer mannelijke. Dominant, veelvuldig aan het woord, een regelneef en knopen doorhakken. Anderzijds spreek ik over persoonlijke dingen met collega's, vraag hoe het met ze gaat op en probeer goed te luisteren. Maar ik merk nog wel eens dat de ene of de andere kant tijdelijk de overhand krijgt. En precies dat werd in deze lezing besproken. Toen ik binnenkwam zaten er maar vijf vrouwen in de zaal, maar tegen aanvang van de lezing zaten we er met zijn dertigen. Ik merkte op dat ik nog nooit met zoveel vrouwen binnen Rabobank Nederland in één ruimte gezeten had. (binnen mijn afdeling van 330 man werken maar iets van 20 vrouwen.) Dat beloofd wat.

Mirjam Kop, manager bij de NS, gaf de lezing en illusteerde die, naast een powerpoint, met haar eigen ervaringen. Het bleek heel leerzaam om ervaringen uit te wisselen. De meeste vrouwen om mij heen waren een stuk ouder dan ik ben, maar dat ben ik inmiddels wel gewend. Volgens mij is driekwart van de Rabobank ouder dan ikzelf ben. We bespraken casussen aan de hand van Mirjam's voorbeelden. Ze gebruikte het Yin-Yang symbool om de vrouwelijke en mannelijke kant te beschrijven, en beschreef ook de gevolgen als je teveel naar één van die twee kanten neigt.

Daarbij gaf ze ons een raster van The Concience Company. Daar wordt uitgegaan van 4 vakken; Binnen jezelf, Grenzen, Verbinden en Buiten. We moesten onze casus, onze voorbeelden, daarin plaatsen, en kijken wat we aan situaties konden veranderen als we een van deze vier vakken aanpakten. In je situatie kon je bijvoorbeeld in het vak 'Buiten' aangeven dat je casus in een vergaderzaal plaatsvond, terwijl je dat misschien kunt wisselen voor de kantine, een wandeling of een café. We konden zo spelen met de situaties waar we moeite mee hadden.

Ik vond het een erg fijne cursus en een uitgestreken kans om zoveel vrouwen binnen Rabobank Nederland te ontmoeten. Velen hadden ook raakvlakken met mijn functie, wat het nog interessanter maakte. De lezing was leerzaam, maar Mirjam vertelde ons, natuurlijk, dat het uitdragen van deze krachten met name onze eigen verantwoordelijkheid en een kwestie van groei is. En dat deze groei met vallen en opstaan plaats zal vinden. Ik vond het prettig om te merken dat veelal oudere vrouwen ook met dezelfde situaties rondlopen. Het was voor mij eigenlijk een uitgestreken kans om, als jonge vrouw, ook verder te groeien. Ik heb een collega nog het boek 'In Vrouwelijkheid' aangeraden, wat ik net gelezen heb voor deze lezing. Mooie timing.

Krachtig? Ja. Het heeft me een nieuwe focus gegeven hoe je met mensen om kan gaan en met name met de situaties die je zelf tegenkomt. Ook zag ik voorbeelden van topvrouwen die de moed hebben 'zwak' oftewel, kwetsbaar te zijn in hun functies. Dat heeft hen enkel goed gedaan.

Mirjam vertelde daarbij dat de vrouwen om me heen van de tweede generatie werkzame vrouwen zijn. (ik zal wellicht wel tot de derde generatie behoren.) Het is nog helemaal niet lang 'normaal' dat vrouwen werken. Een collega die oorspronkelijk Ierse is, vertelde dat het daar tot 1974 nog verplicht was dat een vrouw, wanneer zij trouwde, zou stoppen met haar baan. Amper 35 jaar geleden! Degenen die behoren tot de eerste en wellicht een deel van de tweede generatie, zijn vrouwen die met name door heel mannelijk te zijn, topfuncties behaald hebben. Nu is het langzaam de tijd voor een nieuwe generatie vrouwen die ook hun vrouwelijkheid in hun functie kunnen uiten.

En daarbij speelt er natuurlijk niet alleen de ontwikkeling van vrouwen, maar ook juist de ontwikkeling van de mannen, die juist meer hun vrouwelijke kant leren en durven te ontwikkelen. En dat zie je om je heen ook gebeuren. Daardoor groeien beide partijen steeds meer en wordt de omgang op het werk ook een stuk gemakkelijker. Geen masker meer op naar je werk, wat je thuis af moet doen, maar gewoon eerlijk, oprecht en transparant zijn naar elkaar wat we voelen, meemaken en wensen. En dat klinkt mij zeer hoopvol in de oren! We zijn immers allemaal mensen, binnen en buiten het werk, en dat mogen we ook best eens laten zien.

'Als ik mijn leven nog eens over zou kunnen doen, dan zou ik in een volgend leven proberen meer fouten te maken. Ik zou niet zo perfect meer willen zijn, ik zou me meer ontspannen, ik zou een beetje gekker zijn dan ik geweest ben, ik zou veel minder dingen serieus nemen, ik zou niet meer zo gezond leven, ik zou meer riskeren, meer reizen en zonsondergangen bekijken, meer bergen beklimmen, vaker in een rivier gaan zwemmen.

Ik was één van die slimme mensen, die elke minuut van hun leven vruchtbaar doorbrachten; natuurlijk kende ik ook momenten van vreugde, maar als ik nog een keer opnieuw zou kunnen beginnen, dan zou ik proberen alleen nog meer goede momenten te beleven.

Mocht je het nog niet weten, daaruit bestaat namelijk het leven; slechts uit momenten; vergeet het huidige niet. Als ik mijn leven nog eens over zou kunnen doen, zou ik vanaf het begin van de lente tot laat in de herfst op blote voeten lopen. En ik zou meer met kinderen spelen. Maar zit u... ik ben 85 jaar oud en ik weet, dat ik weldra zal sterven.' - Jorge Louis Borges

Een knipsel dat ik uit mijn vorige Happinez agenda gescheurd heb.

Herfst. Het heeft zijn voor- en nadelen. Maar vandaag genoot ik van de wind door mijn haar, terwijl ik op mijn fietstje reed. Blaadjes dansten om me heen. Boodschapjes in mijn fietstas geladen en met mijn haar in mijn ogen een poging doen tot fietsen Een beetje balanceren werd het, gezien ik een nieuw schilderij gekocht had dat, onhandig in mijn armen geklemd, nogal wat wind ving, zodat ik bijna met fiets en al linksaf sloeg terwijl ik rechtdoor moest. De meeuwen die boven me tegen de wind in proberen te boksen hebben er nog meer last van.

Eenmaal thuis, is het heerlijk om het kacheltje aan te doen, een bakje thee te zetten en dan Sinterklaas cadeautjes in te pakken. Heerlijk knus herfstweer. Echt niet dat je mij vanavond nog naar buiten krijgt.

Mijn vader heeft de neiging om de meest vreemde quotes, opmerkingen en moppen te verzinnen waar je bijstaat. Een kleine reeks;

'Weg met de Paus, lang leve de Duvel!' - slaande op zijn favoriete bier.

'Als je denkt dat je een leverworst bent, moet je geen leeuwenkooi in stappen.' - slaat op dingen ondernemen waar je al bij voorbaat van weet dat je het niet gaat redden.

'Waarom zou ik rekening houden met de feiten, als ik ook een mening kan hebben?' - zijn onvrede over mensen die conclusies trekken zonder daar eerst argumenten voor te verzinnen. (of uberhaupt over na te denken)

En zo heeft hij er nog veel meer. Sowieso hebben paps en ik een soort codetaal, waarvan bepaalde woorden, zinnen en geluiden constant terugkomen. Ook kennen we, samen met mijn broer, een aantal films en boeken grotendeels uit ons hoofd, en we willen gedrietjes dan ook nog wel eens losslaan in het bezigen van allerlei fragmenten daaruit. Ach, elke familie heeft wel een handicap. Dit is één van de onze.

Maar, die meesterlijke quotes van mijn vader ga ik wel verzamelen. Ik ben benieuwd hoeveel ik er over een jaar bij elkaar geveegd hebt. Dit paar heb ik maar opgeschreven op een bierviltje, de laatste keer dat we samen aan de bar zaten. Daar komen ze namelijk ook het meest voor. ;)

In mijn vorige post sprak ik over overgave. De theorie is heel mooi, en sta ik vierkant achter, maar ik heb niet gemeld dat de praktijk mij even lastig valt als de meeste mensen om me heen. Het ene moment denk ik dat ik controle heb, het andere moment voelt het alsof ik alle controle kwijt ben. De onderliggende gedachte hierbij is natuurlijk dat ik controle zou moeten hebben.

Dat merk ik met name in mijn lichaam. Mijn geest commandeert dat ik controle over mijn leven moet uitoefenen en binnen enkele seconden spannen de spieren in mijn rug en nek zich aan, mijn adem versnelt en mijn hoofd loopt vol met gedachten. Overgave als theorie is prachtig, maar in het dagelijks leven is het soms bijna een strijd om daaraan toe te geven. Laat los, roep ik dan in mijn hoofd, tegen die honderden gedachten. Luisteren? Ho maar. Soms wordt het een nog grotere chaos, en ben ik nog verder van huis.

Het zou in zo'n situatie wellicht raadzaam zijn om dan braaf op mijn kussentje plaats te nemen. Maar zo'n brave hendrik ben ik ook niet altijd, en ik kroop lekker op de bank met een aflevering Grey's Anatomy. Het ironische is dat juist die ziekenhuisseries het nog duidelijker maken. (vroeger kon ik trouwens niet naar medische programma's kijken, nu vind ik het fantastisch). Want juist daar kom je al die weerstand tegen de situaties die ons overkomen tegen.

Een vrouw met een ongeneeslijke ziekte die het haar man niet durft te vertellen in 'Personal Practise' en een doktor met slaapstoornissen. In Grey's Anatomy verliest een van de hoofdrolspelers zijn vriendin aan een hersentumor. Meredith, de hoofdpersoon, vat het mooi en stil samen. This is it. (overigens een quote die ik de hele week al overal tegenkom.) Samengevat concludeert ze dat we een doel moeten stellen en daarvoor moeten gaan, maar niet moeten vergeten om ons heen te blijven kijken. Voor dat we het weten is ons leven over. En waar hebben we ons dan echt mee bezig gehouden?

Om uiteindelijk dood te gaan en te merken dat we geleefd hebben naar de regels en verwachtingen van anderen? De liefde van ons leven hebben laten lopen, niet van baan zijn veranderd omdat het veilig en vertrouwd is, de mensen die het verdienen niet verteld dat we van ze houden en vooral, teveel aan het plannen geweest om uberhaupt te genieten. Maar ontsnap maar eens aan die maalstroom waar we in zitten. Op het werk, weer thuis, in de supermarkt. Terwijl ik weet dat het kan. Die overgave aan het leven. Maar zoals ieder ander is mijn leven ook zo overvol geladen dat er weinig tijd overblijft voor gewoon zitten en een kop thee drinken.

Er gewoon zijn. Op de woensdagavond forceer ik het gelukkig door bij Zentrum op mijn kussentje te storten. Maar het moet eens afgelopen zijn met dat gevlieg. Vertragen. Want dit is het leven, op dit moment. En het vliegt me al zo snel voorbij.

Overgave. In het boek 'In Vrouwelijkheid', waar ik in mijn vorige post al over sprak, spreekt Williams over de vrouwelijke gave van overgave. Dat wordt in onze Westerse wereld al gauw als een zwakte gezien. Overgeven, dat is ofwel iets ranzigs lichaamlijks, of het wordt gezien als een teken van zwakte. Het wapperen met een witte vlag en je armen omhoog steken. Dat is wat het woord 'Overgave' voor de meesten van ons betekent.

Overgave is echter een prachtige manier om de ware betekenis van leven te begrijpen. Een begrip dat vrouwen veel natuurlijker komt, omdat zij o.a. bij het baren van kinderen, niets anders kunnen dan zichzelf over geven. Het leven overkomt je, en je dient ermee om te gaan. In plaats van het Westerse denken, dat meent dat we alles kunnen plannen, regelen en verzekeren. Overgave is eigenlijk een manier om echt te ervaren. De ratio voorbij, om enkel te voelen, met je hele wezen.

Vandaag kregen we bij Zen les van André van der Braak. Nico Tydeman is een maandje met sabbathical, en heeft André gevraagd zijn lessen in die tijd over te nemen. André vond ik vanaf het eerste moment erg toegankelijk, net als Nico trouwens, en had meteen een prettig gevoel bij hem. Soms kan het heel inspirerend zijn om een andere leraar te hebben, om eens van een ander, wellicht dezelfde woorden te horen, maar met een andere strekking.

André wilde ons graag de Hart Sutra uitleggen, die wij in de Zendo althans, in het Japans zingen. In de hartsutra wordt er eigenlijk gezegd dat er zowel leegte als vorm is, worden alle denkbeelden in uitersten als foutief gezien. Leegte, vorm, leven, dood. Emoties, verschijningen. Het is met de menselijke geest onbegrijpelijk en niet vast te pakken. Ik bedacht me opeens dat het ons gebruik van woorden is, onze neiging om alles in hokjes te stoppen, dat ons ervan weerhoudt om echt te ervaren.

In de bus sprak ik hier nog over met een mede Zen-student. Als we een boom zien, en we herkennen het als een Eik, of een bloem als Roos, dan is het daarmee af. Kijk je daarna verder? Zie je de bloemblaadjes, de takken, de steeltjes? De energie die de bloem of de boom uitstraalt? Als we het eenmaal benoemd hebben, lopen we door. Vergeten we het.

Ooit las ik ergens, ik ben vergeten waar, de kreet 'Woorden vermoorden'. Dat vond ik erg negatief klinken. Woorden zijn toch prachtig? Ik lees juist Engelse boeken omdat de Engelse taal meer woorden kent om te beschrijven, en Engelse boeken daardoor nog meer tot mijn verbeelding spreken. Maar misschien is het waar. Door een roos bij haar naam te noemen, vermoorden we haar. We zien haar niet meer. Ze is een roos geworden, een beeld in ons hoofd wat we van rozen hebben. Rozen zijn vaak rood, met doorntjes, en de betekenis die we haar gegeven hebben, is dat ze liefde verbeeld. We geven rozen aan onze geliefden. Dat concept zit vast in ons hoofd. En de roos in kwestie? Die is anders als alle andere rozen. Maar dat vergeten we, het moment dat we haar benoemd hebben.

Het kwam me voor dat we dan eigenlijk niet in uitersten kunnen denken. Niet in zekerheden, of benoemingen. Als we denken dat we er zijn, zijn we er juist mijlenver van weg. De middenweg tussen die uiterste, is iets wat nooit vast te grijpen is. Is iets vloeiends. Zoals ze in kwantum fysica merken, dat het bestuderen van bepaalde deeltjes, het eindresultaat bepaalt. De intentie van het onderzoeken, verandert de uitkomst. Dat betekent wellicht, dat als wij het moment proberen te grijpen, het alweer vervlogen is. De middenweg is dan misschien een golfbeweging.

Het bewegen van energie gaat van moment op moment. Wat wij in ons hoofd doen, is een foto nemen van elk moment en het op die manier 'doden'. In die optiek zijn we letterlijk onze tijd aan het doden in de tijd dat we op aarde zijn. Het enige wat we kunnen doen om werkelijk te voelen, is te ervaren. En om dat echt te doen, dienen we ons over te geven aan het moment. En dat is uiteindelijk moediger dan een aantal foto's nemen. Om werkelijk te ervaren moet je stil worden van binnen, het rumoer in je hoofd verminderen, of er in ieder geval minder aandacht aan besteden. Alleen dan kunnen we ons overgeven aande energie en de 'flow' van de wereld. En dat lijkt me bijna onmogelijk om te doen. Zouden we dat als mens, echt kunnen leren? Wie zijn wij dan uiteindelijk? Een zinsbegoocheling?

In het boek 'In Vrouwelijkheid' van Marianne Williamson, wat ik momenteel aan het lezen bent, spreekt ze het over prinsessen en koninginnen. Met de prinsessen bedoelt ze de vrouw als jong meisje. Ietwat verwend, naïef, onzeker, maar ook schoon, speels en vrolijk. Zij is niet bestand tegen het lijden van de wereld, en wil gered worden door een prins en door haar vriendinnen en vriendjes. Daarbij beschrijft Williams dat prinsessen in principe uit zullen groeien in waardige en majesteuse koninginnen. Waardig, zeker en wijs. Zij durven fouten te maken en deze toe te geven, verantwoordelijkheid te nemen, en te herkennen wie ze werkelijk zijn. Het boek gaat dieper op deze transformatie in, die eigenlijk inhoudt dat een jong meisje, volwassen wordt.

Op het werk had ik vandaag een ontzettend drukke dag. Ik kon mijn pen daarbij niet vinden, dus heb ik ergens een potlood vandaan getoverd. Tijdens een test traject van een applicatie draaide ik verveeld het potlood in mijn handen rond. Tot me opviel dat het een kinderpotlood was, met de tekst; 'Being a princess is a full time job'. Toeval? Al denk ik wel dat de bedenker van het zinnetje een punt heeft.

Voor een koningin is dat wellicht anders, omdat ze zich niet langer gek laat maken door de futiliteiten waar prinsessen zich wel druk om maken. Koningin ben je pas wanneer je dat achter je gelaten hebt, wanneer je volledig jezelf bent, zonder schijn. Prinsessen houden een uiterlijk masker omhoog, en dat lijkt me inderdaad een full-time job. Kost een hoop energie, en is eigenlijk een grote berg lucht. We kennen, als vrouw, allemaal de verschijningen van de prinses en de koningin in ons.

Deze metaforen zijn vanuit Williamson enkel en alleen bedoeld om ons te laten inzien hoe we terug naar onze wijsheidsgeest kunnen komen. Wat wij in het boeddhisme 'boeddhanatuur' noemen, noemt zij in haar boek de essentie, en omdat haar boek zich in het bijzonder op de vrouw richt, de essentie van de vrouw. Ze benadrukt dat dezelfde metaforen voor mannen net zo goed van kracht zijn, ook zij kunnen verwende prinsen of waardige koningen zijn. In mijn ogen is de metafoor van prins of prinses een verwijzing naar ons ego, en de koning en koningin, een verwijzing naar onze boeddhanatuur of essentie.

Het is een romantische manier om de terugkeer naar innerlijke wijsheid te verbeelden. Geïnteresseerd? Dan raad ik je als vrouw zijnde aan, het boek 'In Vrouwelijkheid' eens te lezen. En wellicht is het voor mannen ook geen verkeerde lectuur. Misschien leren we elkaar er beter door te begrijpen.

- Reverend Mother Gaius Helen Mohiam to Paul Atreides

Muad'Dib learned rapidly because his first training was in how to learn. And the first lesson of all was the basic trust that he could learn. It's shocking to find how many people do not believe they can learn, and how many more believe learning to be difficult. Muad'Dib knew that every experience carries its lesson.
- from The Humanity of Muad'Dib by the Princess Irulan

Any road followed precisely to its end leads precisely nowhere. Climb the mountain just a little bit to test that it's a mountain. From the top of the mountain, you cannot see the mountain.
- from Muad'Dib: Family Commentaries by the Princess Irulan

Deep in the human unconscious is a pervasive need for a logical universe that makes sense. But the real universe is always one step beyond logic.
- from The Sayings of Muad'Dib by the Princess Irulan

Een aantal quotes uit de Dune (Duin) series van Frank Herbert. Het eerste boek van deze science fiction serie heb ik gelezen toen ik een jaar of 16 was, en dat heeft toen diepe indruk op me gemaakt. De laatste dagen heb ik het eerste deel weer opgepakt. Er zit een hoop wijsheid in de boeken verstopt. Nu kan ik die beter plaatsen. Eerst was het boek met name een inspirerend verhaal. Nu heeft het een diepere betekenis gekregen. Het lijkt me zeker de moeite waard om het eerste boek weer eens te lezen. Ik bezit ook de beide DVD series van boek één en twee, maar een film werkt toch anders op je in dan een boek. De wijsheden uit het boek zijn ook niet allemaal in de film verstopt. Daarbij is het een van de grootste geneugten van lezen, dat je een stuk op je kunt laten inwerken. Je kunt het boek even wegleggen, een quote opnieuw lezen, terug en vooruit bladeren.

Voor velen is science fiction en fantasy een grote bult onzin. Maar naast het vermaak kan ik het juist waarderen omdat er zoveel filosofie en religie in verweven is, althans, in de boeken die mij aanspreken. Binnen het genre heb je uiteenlopende schrijvers en onderwerpen. Wat me altijd heeft geïnspireerd, is dat er in fantasy/sci-fi boeken, gedroomd wordt, verder gekeken. De grenzen van zowel het voorstellingsvermogen en de mogelijkheden van de mens worden verkend, al is het in de geest en op papier. En dat inspireert, zoals bovenstaande quotes uit Dune, mij inspireren. Wellicht inspireren ze jou ook.

Er is er een jarig hoera hoera, dat kun je wel zien dat ben... ik. Nou ja, niet vandaag. Vrijdag pas. Nu maak ik me nooit extreem druk over mijn geboortedag. Je wordt in principe elke dag ouder. Maar een verjaardag biedt wel erg leuke mogelijkheden. Het leukste aan verjaardagen vind ik dan ook om iedereen gezellig op de koffie te hebben, en bij te kletsen. Al die heerlijke verhalen te horen. Daar kan ik echt van genieten. Ook vind ik het heerlijk als mensen graag willen komen. Al die ‘verplichte verjaardagen’ van vage kennissen en aanhang, en er dan als een meubelstuk bij moeten zitten, vind ik erg zonde.

Dat deze verjaardag me toch lichtelijk nerveus maakt, heeft twee reden. Enerzijds, zal het de eerste verjaardag zijn die ik vier in mijn eigen huisje. Daarbij is het ook de eerste keer dat er zoveel mensen in één keer op bezoek komen. Dat is dus een kleine uitdaging. Gelukkig geloof ik tegenwoordig in kleine feestjes, en nodig ik een handjevol mensen uit, in tegenstelling tot mijn 18e verjaardag, toen mijn ouderlijk huis zowat op zijn grondvesten schudde van het bezoek (en met name de heavy metal die toen aanstond. Sorry buurtjes!). In mijn Bilthovense flatje past dat niet, dus dat scheelt ook alweer een hoop. De heavy metal periode is tegenwoordig ook grotendeels over, dus mijn bejaarde medebewoners hoeven niet met angstig, kloppende hartjes de politie te bellen.

Afijn, de tweede reden die deze verjaardag speciaal maakt, is dat ik vanaf vrijdag 6 november, in totaal vijfentwintig jaartjes tel. Een kwart eeuw. Het is natuurlijk maar een getal, eigenlijk stelt het allemaal niets voor, maar toch doet het me wel wat. Een kwart van mijn leven zit er in principe dan alweer op. Na de 25 gaat de teller richting de 30. Dat is, op zich, ook geen enkel probleem, ik ben blij dattie doorloopt. Zou toch ook wat wezen. Maar toch is het wel een klein... verschil. Het is een heel ander getal dan 22, 23 of 24. Een mooi rond getal en een mooi moment om terug te kijken.

Voelt het dan ineens anders? Dat denk ik niet. Een dagje ouder worden verandert je niet, dat doen de jaren wel voor je. En ik ga me heus niet ineens te oud voelen voor bepaalde dingen. Integendeel. (Lego blijft leuk toch?)

Wijzer? Wellicht. Het afgelopen jaar heb ik daar voldoende voor meegemaakt, waardoor ik wel durft te zeggen dat ik zeker wat wijzer geworden ben. Al dan niet eigenwijzer. Nu hopen dat die wijsheid een beetje blijft hangen. Maar van dementie op je 25ste heb ik, gelukkig, nog weinig vernomen.

Het is ook de eerste keer dat ik hier slingers voor mezelf op sta te hangen. Beetje vreemd misschien, maar als ik het zelf niet doe, hangt er niets. En ik wil me natuurlijk wel een beetje jarig voelen! Speciaal voor de gelegenheid heb ik zilveren vlaggetjes met 25 erop gekocht bij ons winkelcentrumpje. De verkoper lichtte mij, met lichte argwaan, in dat ze bedoeld zijn voor een 25-jarig huwelijk. En inderdaad meneer, ik ben nog geen 25 jaar getrouwd. Dat gaf me wel twee leuke opties. Of, ik zou ze nog 25 jaar kunnen bewaren; waarschijnlijk langer, want trouwen als je single bent is verrekte lastig. Dan zijn die vlaggetjes tegen die tijd ook wel haast antiek. De kans is daarbij grote dat ze bij het volgende slachtoffer in mijn vriendenkring belanden die deze magische leeftijd nadert. Wellicht praktischer.

Ik geniet vandaag en morgen nog even van mijn 24-tig zijn. En dan kan ik vrijdagavond met mijn dierbaren terugkijken op 25 jaar gewiebel, vallen en opstaan en een sporadische (en soms terugkerende) blunder. Dat geeft allemaal niets, want ik ben tevreden over wat ik tot nu bereikt heb, en ik kijk reikhalzend uit naar de toekomst. Keep 'em comming!